อาชีพแต่ละอาชีพนั้นแม้จะมีลักษณะเบื้องต้นที่คล้ายกัน แต่ก็จะมีบทบาทหน้าที่แตกต่างกันไป ตามเป้าหมายของการทำงานของตัวเอง อย่างครู แม้จะมีหน้าที่หลักอย่างเดียวกันคือการสอน แต่หากแบ่งประเภทออกไปแล้ว ก็มีความแตกต่างแยกย่อยลงไปในมิติของตัวเอง ทีนี้อาชีพครูนั้นแบ่งออกเป็นกี่ประเภทอะไรบ้าง

ครูจากระบบการศึกษา

ครูกลุ่มแรก เราขอเรียกรวมพวกเค้าทั้งหมดว่าเป็นครูในระบบการศึกษาก็แล้วกัน ไม่ว่าจะเป็นครูจากโรงเรียนเอกชน หรือ โรงเรียนของรัฐสังกัดไหนก็ตาม (สพฐ., ท้องถิ่น, กระทรวงอื่น) ก็จะเหมือนกันหมด ครูกลุ่มนี้จะเป็นการสอนในโรงเรียนเป็นหลักตั้งแต่ระดับก่อนอนุบาล(ศูนย์เด็กเล็ก) ระดับอนุบาล ระดับประถมศึกษา ระดับมัธยมศึกษา จนจบการศึกษาภาคบังคับ(ม.สาม) และ การศึกษาขึ้นพื้นฐาน(ม.หก) โดยครูในกลุ่มนี้จะมีจำนวนมากที่สุดจากในระบบการศึกษาทั้งหมด

อาจารย์

หากเป็นสถานศึกษาที่สูงกว่าระดับประถมศึกษา ไม่ว่าจะเป็นวิทยาลัยการอาชีพ จนถึงมหาวิทยาลัย กลุ่มนี้เราจะไม่ใช่คำว่าครูแล้ว จะเรียกว่า อาจารย์ มากกว่า ส่วนหนึ่งเป็นเพราะว่า ความรู้ในทางด้านเฉพาะทางจะลึกมากขึ้น รวมถึงจะมีการพูดถึงการทำงานวิจัย และพัฒนาจนถึง การช่วยเหลือชุมชน หน่วยงานองค์กรอื่นทางด้านงานวิชาการอีกด้วย นอกจากนั้นอาจารย์ในระดับมหาวิทยาลัยจะมีการใช้คำนำหน้าทางวิชาการไม่เหมือนกับครูด้วย กล่าวคือจะเริ่มจาก ผศ.(ผู้ช่วยศาสตราจารย์) รศ.(รองศาสตราจารย์) และ ศ. (ศาสตราจารย์) ส่วนวุฒิการศึกษาก็จะเริ่มจากระดับปริญญาตรี โท และเอก ตามลำดับ คำว่าอาจารย์ในทีนี้เราขอรวมอาจารย์ประจำที่สอนนิสิต นักศึกษาตามกำหนด และ อาจารย์พิเศษที่เข้ามาดูแลเป็นบางวิชา บางหน่วยกิตก็นับด้วย(อาจารย์พิเศษหลายคน ก็เป็นอาจารย์ประจำจากมหาวิทยาลัยอื่นด้วย)

ครูติวเตอร์

ครูประเภทต่อไป หลายคนอาจจะไม่เรียกว่าครูเท่าไร เรามักจะเรียกเค้าว่า ติวเตอร์ หรือ พี่…(ตามด้วยชื่อ) มากกว่า คนกลุ่มนี้จะเป็นกลุ่มคนที่มาสอนพิเศษให้กับนักเรียนตามต้องการ ไม่ว่าจะเป็นการเรียนตามสถาบันติวเตอร์ ที่เปิดให้บริการอยู่ทั่วประเทศ หรือจะเป็นการเปิดติวเตอร์ตามบ้าน ร้านอาหาร ร้านกาแฟ ก็มีด้วย หรืออย่างล่าสุด ได้มีการเปิดติวเตอร์แบบออนไลน์ให้กับนักเรียนที่สนใจเรียนทางไกล จะได้ไม่ต้องนั่งรถเดินทางมาเรียนให้เหนื่อย (ยิ่งต่างจังหวัด วิธีนี้ดีมาก ลดค่าใช้จ่ายในการเดินทาง และกระจายโอกาสไปยังเด็กทุกคนอีกด้วย) ติวเตอร์บางคนต้องบอกว่าชื่อเสียงของเค้าระดับประเทศกันเลยทีเดียว อย่าง ครูลิลลี่ สอนวิชาภาษาไทย เป็นต้น

ครูสอนเฉพาะทาง

ครูอีกกลุ่มหนึ่งที่ต้องบอกเลยว่ามีความสำคัญในการผลักดันพัฒนาประเทศอย่างมาก นั่นคือ ครูสอนเฉพาะทางซึ่งมักจะเป็นครูผู้สอนความรู้ทางด้านสายอาชีพเป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็น ครูสอนทำอาหาร ครูสอนทำเย็บปักถักร้อย ครูสอนทำผม ครูสอนทำขนมเบเกอรี่ ครูสอนทำงานช่าง ครูสอนทำงานประดิษฐ์ และอีกมากมาย ตรงนี้เราขอรวมถึง ครูสอนภาษาอังกฤษ ครูสอนภาษาที่สาม ครูสอนเต้น ครูสอนดนตรี ครูสอนรำไทย จนถึงครูที่สอนทางด้านเทคโนโลยีด้วย การสอนของพวกเค้าจะเป็นการเปิดสถาบันการสอนสิ่งที่ถนัดด้วยตัวพวกเค้าเอง อย่าง อาจารย์ยิ่งศักดิ์ ก็มาสอนทำอาหาร ภายใต้แบรนด์ ยิ่งศักดิ์ฟู้ดส์ เป็นต้น กลุ่มอาชีพแบบนี้เริ่มเป็นที่นิยมมากขึ้น เพราะว่าหลายคนอยากจะมีทักษะทางด้านนี้ติดตัวเอาไว้ด้วยเพื่อเป็นทางเลือกในช่องทางทำมาหากินต่อไป

ปราชญ์ชาวบ้าน

ครูอีกกลุ่มหนึ่งที่บ้านเราไม่ค่อยให้ความสนใจเท่าไรนัก นั่นก็คือ ปราชญ์ชาวบ้าน คำนี้เราตีความถึงคนที่อยู่ในชุมชนที่มีองค์ความรู้ของตัวเอง เก่ง ถนัด อย่างใดอย่างหนึ่งจนช่ำชองบวกกับประสบการณ์ชีวิต ทำให้เค้ากลายเป็นคนที่น่านับถือในหมู่บ้าน อย่างนี้เราก็นับว่าเป็นครูด้วย อย่างเช่น ปราชญ์ที่มีความรู้เรื่องจักสาน มีความรู้เรื่องศิลปะพื้นเมือง มีความรู้เรื่องผ้ามัดย้อม แบบนี้เป็นต้น บางท่านทางการก็เข้าไปเก็บเอาความรู้มาบันทึกไว้ให้ลูกหลานได้ศึกษาต่อด้วย แต่บางท่านก็ไม่มีเลยทำให้ความรู้เสียหายไปอย่างน่าเสียดายทีเดียว